Planten maken al duizenden jaren deel uit van de manier waarop mensen voor zichzelf en hun gezondheid zorgen. Ze worden gebruikt als voeding, als specerij, in thee en binnen traditionele geneeswijzen over de hele wereld.
Ook veel planten bevatten stoffen die invloed kunnen hebben op processen in het menselijk lichaam. Die eeuwenoude ervaringskennis vormt samen met moderne kennis over planten en hun inhoudsstoffen de basis van de hedendaagse kruidengeneeskunde.
Binnen Bewust✦Ster Leven zie ik kruidengeneeskunde als een manier om opnieuw aandacht te krijgen voor de relatie tussen mens, plant en gezondheid.
Niet vanuit het idee dat ‘natuurlijk’ automatisch beter of veiliger is, maar vanuit nieuwsgierigheid naar wat planten ons kunnen bieden en hoe we ze bewust en verantwoord kunnen gebruiken.
Wat is kruidengeneeskunde?
Kruidengeneeskunde, ook wel fytotherapie genoemd, maakt gebruik van planten en plantaardige preparaten ter ondersteuning van gezondheid en welzijn.
Daarbij kunnen verschillende delen van een plant worden gebruikt, zoals bladeren, bloemen, wortels, zaden of vruchten. Afhankelijk van de plant worden deze bijvoorbeeld verwerkt tot thee, tincturen, extracten of andere preparaten.
Planten bevatten vaak een groot aantal verschillende inhoudsstoffen. Denk aan flavonoïden, bitterstoffen, looistoffen, slijmstoffen en etherische oliën. Welke stoffen aanwezig zijn en in welke hoeveelheid verschilt sterk per plant.
Juist daarom is kennis van de plant belangrijk.
Traditionele kennis en moderne wetenschap
Veel kennis over kruiden is ontstaan door eeuwenlange observatie en ervaring. Mensen ontdekten welke planten eetbaar waren en welke planten binnen verschillende tradities werden gebruikt bij bepaalde lichamelijke ongemakken.
Die traditionele kennis vind ik waardevol.
Tegelijkertijd kunnen we tegenwoordig steeds beter onderzoeken welke inhoudsstoffen planten bevatten, hoe bepaalde stoffen in het lichaam werken en voor welke toepassingen daadwerkelijk wetenschappelijk bewijs bestaat.
Niet ieder traditioneel gebruik is wetenschappelijk aangetoond. Andersom kan traditionele kennis soms aanleiding geven tot nieuw onderzoek.
Binnen Bewust✦Ster Leven vind ik het daarom belangrijk om beide van elkaar te onderscheiden én naast elkaar te kunnen bekijken.
Wat weten we vanuit onderzoek?
Wat weten we vanuit traditioneel gebruik?
En waarover weten we simpelweg nog onvoldoende?
Dat past bij mijn bredere visie: kennis gebruiken zonder te vergeten zelf kritisch en nieuwsgierig te blijven.
De hele plant
Een interessant kenmerk van kruidengeneeskunde is dat meestal niet één geïsoleerde stof wordt gebruikt, maar een plant of plantenextract waarin verschillende inhoudsstoffen naast elkaar voorkomen.
Die samenstelling verschilt per plant en kan mede afhankelijk zijn van onder andere het gebruikte plantendeel, de groeiomstandigheden, het moment van oogsten en de manier waarop een plant wordt verwerkt.
Dat maakt planten bijzonder, maar ook complex.
Een kruid is daarom niet simpelweg een ‘natuurlijk medicijn’. De werking, dosering, kwaliteit en veiligheid kunnen per plant en preparaat sterk verschillen.
Kruiden als ondersteuning
Kruiden kunnen op verschillende manieren onderdeel zijn van een gezonde leefstijl.
Sommige planten worden traditioneel gebruikt rondom ontspanning en slaap, andere bij spijsvertering, luchtwegen, hormonen of het algemene welzijn. Voor sommige toepassingen bestaat redelijk wetenschappelijk bewijs, terwijl andere toepassingen voornamelijk gebaseerd zijn op traditioneel gebruik.
Daarom kijk ik liever niet vanuit:
Welke plant geneest deze klacht?
maar vanuit de bredere vraag:
Welke ondersteuning past bij deze persoon, op dit moment en binnen het geheel van zijn of haar gezondheid en leefstijl?
Soms kan een kruid daarbij passen. Soms is voeding, slaap, beweging of herstel belangrijker. En bij gezondheidsklachten kan medisch onderzoek of behandeling noodzakelijk zijn.
Mens en natuur
Binnen het Bewust✦Ster Leven Kompas hoort kruidengeneeskunde bij de pijler Natuur.
De mens staat niet los van de natuur. We zijn er onderdeel van. Planten leveren ons voedsel, zuurstof, materialen en stoffen die mensen al eeuwen gebruiken.
Kruidengeneeskunde nodigt voor mij daarom ook uit om opnieuw aandacht te hebben voor de plantenwereld om ons heen.
Wat groeit er eigenlijk buiten? Welke plantendelen worden gebruikt? Waarom maakt een plant bepaalde stoffen aan? En hoe hebben mensen door de eeuwen heen geleerd om planten te gebruiken?
Hoe meer je daarover leert, hoe duidelijker wordt hoe rijk én complex de plantenwereld is.
Planten vanuit verschillende tradities bekeken
Binnen verschillende traditionele geneeswijzen werden planten niet alleen beschreven aan de hand van hun inhoudsstoffen, maar ook aan de hand van eigenschappen zoals warm en koud, droog en vochtig of vanuit symbolische elementen zoals aarde, water, lucht en vuur.
Dergelijke systemen vormden eeuwenlang een manier om de eigenschappen van planten en de mens te ordenen en te begrijpen.
Ik vind het interessant om ook kennis te nemen van deze traditionele en filosofische perspectieven. Ze vertellen iets over hoe mensen door de eeuwen heen naar de relatie tussen mens en natuur hebben gekeken.
Binnen Bewust✦Ster Leven maak ik daarbij wel onderscheid tussen traditionele of symbolische zienswijzen en kennis die vanuit modern wetenschappelijk onderzoek is onderbouwd.
Zo blijft er ruimte voor verschillende perspectieven, zonder ze met elkaar te verwarren.
Natuurlijk betekent niet automatisch veilig
Dat een product uit de natuur komt, betekent niet dat het zonder risico gebruikt kan worden.
Planten bevatten werkzame stoffen. Daardoor kunnen ze ook bijwerkingen veroorzaken of invloed hebben op medicijnen. Sommige kruiden zijn niet geschikt tijdens zwangerschap of borstvoeding, bij bepaalde aandoeningen of voor jonge kinderen.
Ook de hoeveelheid en bereidingswijze zijn belangrijk.
Gebruik kruiden daarom bewust en vraag bij twijfel advies aan een deskundige. Gebruik je medicijnen, heb je een aandoening of wil je kruiden gebruiken vanwege aanhoudende lichamelijke klachten, overleg dan met je arts of apotheker.
De Plantenindex
Wil je meer ontdekken over afzonderlijke planten?
In de Plantenindex van Bewust✦Ster Leven verzamel ik informatie over planten en kruiden, hun inhoudsstoffen, traditioneel gebruik en waar beschikbaar, wat er vanuit wetenschappelijk onderzoek over bekend is.
Zo kun je zelf verder ontdekken hoe veelzijdig de plantenwereld is.
Persoonlijk kruidenadvies
Wil je onderzoeken of en hoe kruiden een plek kunnen krijgen binnen jouw leefstijl?
Tijdens een persoonlijk advies kijken we naar je vraag, je huidige leefstijl en welke planten eventueel passend kunnen zijn. Daarbij vind ik veiligheid belangrijk en houden we rekening met onder andere medicijngebruik en eventuele contra-indicaties.
Kruidengeneeskunde is binnen Bewust✦Ster Leven complementair. Het vervangt geen medische diagnostiek of noodzakelijke behandeling.
Heb je gezondheidsklachten? Laat deze altijd eerst beoordelen door een arts of andere daarvoor bevoegde zorgverlener. Gebruik kruiden niet ter vervanging van voorgeschreven medicatie of medische behandeling zonder overleg met je behandelaar.
